Kansrijk en veilig online
Kinderen en jongeren moeten veilig kunnen profiteren van internet en online contact met elkaar.
Kinderen en jongeren groeien op in een digitale samenleving: een wereld waarin hun dagelijks leven en hun leven online door elkaar heen lopen. De digitale wereld biedt veel kansen. Kinderen leren er van alles, hebben contact met vrienden en vriendinnen, en zijn creatief. Maar er zijn ook risico’s.
Zo krijgen kinderen ook te maken met online pesten en met informatie die niet klopt of die schadelijk is. Denk aan filmpjes met geweld of seks, of websites die persoonlijke gegevens proberen te krijgen. Kinderen kunnen online ook het gevoel krijgen dat ze iets moeten doen wat ze niet willen, omdat andere kinderen het ook doen of omdat ze ertoe worden gedwongen. Er zijn bijvoorbeeld challenges waarin kinderen elkaar uitdagen om gevaarlijke dingen te doen. En er bestaat seksuele afpersing (sextortion). Bij sextortion chanteert iemand een kind met bijvoorbeeld naaktfoto’s die er van het kind zijn. Diegene dreigt die beelden te verspreiden, als het kind niet doet wat hij of zij wil. Ook komt de privacy van kinderen in gevaar, doordat apps en websites gegevens van hen verzamelen.
Wat vindt de Kinderombudsman?
Kinderen en jongeren hebben het recht om te profiteren van de positieve kanten van de digitale wereld. En ze hebben recht op bescherming tegen de gevaren ervan. Positief is dat kinderen online van alles kunnen leren, creatief kunnen zijn, contact kunnen hebben met vrienden en vriendinnen, en hun mening kunnen geven over onderwerpen die zij belangrijk vinden. Ze kunnen bijvoorbeeld online protesteren als de gemeente het zwembad in de buurt wil sluiten. Of samen met andere kinderen actie voeren voor het klimaat. Daarom vindt de Kinderombudsman dat alle kinderen toegang moeten hebben tot de digitale wereld. Maar dan wel op een veilige manier.
Alle rechten die kinderen in de gewone wereld hebben, gelden ook in de digitale wereld. De apps die kinderen gebruiken, zoals YouTube, TikTok, Snapchat en Instagram, moeten kinderen daarom beter beschermen, bijvoorbeeld tegen cyberpesten en gevaarlijke challenges. De informatie die ze geven, moet betrouwbaar zijn en passen bij de leeftijd van het kind. Onbekenden mogen ook niet zomaar contact opnemen met kinderen via sociale media.
De Kinderombudsman vindt dat ook ouders en scholen hier een belangrijke rol hebben. Zij moeten kinderen helpen om veilig online te zijn. Ze moeten uitleggen welke gevaren er zijn en hoe kinderen zichzelf kunnen beschermen. De overheid moet ervoor zorgen dat ouders en scholen de kennis hebben om kinderen te helpen in de digitale wereld.
Je kind begeleiden in de digitale wereld
De Kinderombudsman heeft aan kinderen gevraagd wat zij van hun digitale opvoeding vinden. Kinderen vinden het waardevol als er thuis regels zijn. Bijvoorbeeld voor hoeveel tijd ze per dag online mogen zijn, wanneer ze hun smartphone wel en niet mogen gebruiken en welke sociale media ze mogen gebruiken. Wel vinden kinderen het belangrijk dat ouders die regels samen met hen opstellen. Ook willen kinderen graag met hun ouders praten over wat er gevaarlijk kan zijn als je online bent. Maar ze merken dat hun ouders soms niet goed weten wat er online gebeurt, te snel een negatief oordeel hebben, of digitale kennis missen. Ze kunnen hun kinderen daarom online niet altijd goed begeleiden.
Voor een goede digitale opvoeding is het belangrijk dat je interesse toont in wat je kind online doet. Vraag niet alleen hoe het op school was, maar ook wat je kind online heeft meegemaakt. Verder is het goed om te bespreken dat niet alles wat je kind online ziet, ook echt waar is. Tot slot willen kinderen graag dat hun ouders zelf het goede voorbeeld geven, bijvoorbeeld door op afgesproken tijden de eigen telefoon ook weg te leggen.
Onder aan deze pagina vind je verwijzingen naar organisaties die je kunnen helpen met de digitale opvoeding van je kind.
De Kinderombudsman onderzoekt hoe het gaat met de rechten van kinderen en jongeren in de digitale wereld en wat de risico’s zijn voor hen. Daarvoor vragen we aandacht bij de overheid. Daarom horen we graag de ervaringen van kinderen en jongeren in de digitale wereld.
Onderzoek van de Kinderombudsman
Lees hier onderzoek dat we gedaan hebben binnen het thema online:
Hier hebben kinderen recht op
In het Kinderrechtenverdrag staat waar kinderen recht op hebben. Deze artikelen zijn belangrijk voor in de digitale wereld:
- De rechten die in het Kinderrechtenverdrag staan gelden voor ieder kind. Daar is geen uitzondering op (artikel 2). Daarom moeten alle kinderen mee kunnen doen in de digitale wereld, dus ook kinderen die in armoede opgroeien en kinderen met een beperking.
- Het belang van kinderen moet vooropstaan bij alle maatregelen die kinderen aangaan (artikel 3). Dat geldt dus ook bij het maken van allerlei technische toepassingen waar kinderen gebruik van maken, zoals apps.
- Ieder kind heeft het recht om te leven en zich te ontwikkelen (artikel 6). Online kunnen kinderen veel leren. Daarom moeten alle kinderen toegang hebben tot de digitale wereld.
- Ieder kind is vrij om te zeggen wat het vindt en moet toegang hebben tot informatie die helpt bij het vormen van een mening (artikel 13). Daarom moeten kinderen toegang hebben tot de digitale wereld.
- Ieder kind heeft recht op privacy. De overheid moet kinderen beschermen tegen ongevraagde bemoeienis met hun privéleven en gezinsleven (artikel 16). Daarom moeten apps en websites voorzichtig omgaan met de gegevens die ze van kinderen verzamelen. Dat kan alleen als zij controleren of ze met kinderen hebben te maken. En als ze de gegevens die ze hebben vertrouwelijk behandelen.
- Kinderen hebben recht op informatie uit verschillende bronnen. Het gaat dan vooral om informatie om hun welzijn, gezondheid en ontwikkeling te verbeteren (artikel 17). Daarom moeten kinderen op internet kunnen om bijvoorbeeld boeken en kranten te lezen, naar de radio te luisteren en tv te kijken. Tegelijk moeten ze worden beschermd tegen informatie die niet goed is voor hen, zoals haatberichten en foto’s en filmpjes met geweld of seks. De informatie die ze krijgen, moet bovendien betrouwbaar zijn.
- De overheid moet kinderen beschermen tegen alle vormen van geweld, mishandeling en verwaarlozing (artikel 19). Dat geldt ook online.
Waar kan ik nog meer terecht?
Soms krijg je te maken met situaties waarbij de Kinderombudsman niet kan helpen. Gelukkig zijn er andere organisaties die hier verstand van hebben. Hier vind je een overzicht van betrouwbare organisaties die je kunnen helpen.
- Autoriteit Consument & Markt (ACM) ConsuWijzer: geeft informatie over je rechten als consument en let erop of bedrijven zich aan de regels houden. Hier kun je terecht als een organisatie de online rechten van je kind schaadt.
- Autoriteit Persoonsgegevens (AP): houdt toezicht op de bescherming van persoonlijke gegevens en geeft daar informatie over. Je leest hier bijvoorbeeld wat je kunt doen als iemand ongewenst gegevens of beelden van je kind online zet. Dat kun je ook melden bij de AP.
- Bureau Jeugd & Media: dit bureau geeft advies over, en ondersteunt je bij mediawijsheid en mediaopvoeding, dus hoe je je kind begeleidt als hij of zij online is.
- Commissariaat voor de Media: deze instelling let erop of de media zich aan de regels houden. Hier kun je terecht als een organisatie online onbetrouwbare informatie geeft aan kinderen. Ook kun je hier terecht als je vragen hebt over leeftijdsgrenzen van apps of websites.
- Jouw Kind Online: deze organisatie geeft informatie over mediaopvoeding, dus hoe je je kind leert omgaan met de digitale wereld.
- Meldknop.nl: maakt je kind online iets vervelends mee, bijvoorbeeld pesten, oplichten of seks? Of zie je zelf dat zoiets online gebeurt met je kind of andere kinderen? Dan kun je dat hier melden. Deze site geeft ook informatie, tips en advies over allerlei online onderwerpen.
- Meld online discriminatie.nl: zie je op internet of in een app dat je kind of een groep wordt gediscrimineerd? Dan kun je dat hier melden.
- Offlimits: zie je online beelden van seksueel kindermisbruik? Of maakt je kind online iets vervelends mee, bijvoorbeeld dat iemand ongewenst foto’s van hem of haar deelt? Dan kun je bij deze organisatie terecht.
- Trimbos-instituut voor online gameverslaving: is je kind zo gek op online gamen dat hij of zij er bijna niet meer mee kan stoppen? Dan kan het Trimbos-instituut je misschien helpen. Er is een speciale pagina met tips voor ouders.
Kom je er niet uit? Neem contact op
Bel met de Kinderombudsman (een brief schrijven kan ook), of stuur een WhatsApp. Vermeld duidelijk je naam, telefoonnummer en e-mailadres. Je kunt ook een vraag stellen via ons contactformulier of klacht indienen via het klachtenformulier.
Wil je liever anoniem blijven?
Dat kan. Je mag een andere naam of slechts een deel van je naam opgeven. Wel is het belangrijk dat we via de mail of telefoon contact met je kunnen opnemen.