Pesten op school, online en op andere plaatsen
In 2023 ontving de Kinderombudsman zo’n 150 meldingen over pesten. 96 procent daarvan ging over pesten op school. En in het grootste deel van die gevallen is de klacht dat de school te weinig doet om het pesten aan te pakken. Ook komt het voor dat scholen het pesten niet herkennen. Daarom gebruiken ze het pestprotocol niet.
Pesten gebeurt natuurlijk niet alleen op school, maar ook online, in de buurt en op sportverenigingen. De Kinderombudsman maakt zich zorgen over kinderen die worden gepest. Zij voelen zich vaak eenzaam, verdrietig, onveilig en onzeker. De negatieve gevolgen van pesten dragen ze in veel gevallen hun hele leven met zich mee.
Wat vindt de Kinderombudsman?
Er moet meer gebeuren om pesten tegen te gaan. Daarvoor is een brede aanpak nodig, niet alleen op scholen, maar ook op andere plaatsen waar pesten voorkomt.
Pesten brengt kinderrechten in gevaar
De kinderrechten van kinderen die gepest worden, zijn in gevaar. In artikel 2 van het Kinderrechtenverdrag staat dat kinderen niet gediscrimineerd mogen worden. Uit onderzoek van de Kinderombudsman blijkt dat pesten in 29 procent van de gevallen gaat over dingen die discriminerend zijn, zoals huidskleur, waar kinderen vandaan komen en of ze op jongens of op meisjes vallen, of op allebei. Volgens het Kinderrechtenverdrag moet de overheid kinderen beschermen tegen discriminatie, en dat geldt ook voor scholen. Ook het recht van kinderen om zich te ontwikkelen (artikel 6), het recht op veiligheid (artikel 19) en het recht op onderwijs (artikel 28 en artikel 29) staan door pesten onder druk. Door pesten voelen kinderen zich onveilig en dat kan hun ontwikkeling in de weg staan. In sommige gevallen is het pesten zo erg dat kinderen niet meer naar school gaan.
Een brede aanpak om pesten tegen te gaan
Om pesten tegen te gaan, is het belangrijk dat er een brede aanpak komt. De overheid moet daarvoor zorgen. Niet alleen op scholen, maar ook op andere plaatsen waar pesten voorkomt. Bijvoorbeeld in de buurt en online. Voor alle kinderen is het belangrijk dat zij hulp krijgen bij pesten. Zo weten ze in ieder geval dat ze niet alleen staan.
Praten over pesten
Veel kinderen vinden het moeilijk om over pesten te praten. Bijvoorbeeld omdat ze zich schamen. Maar praten over pesten is belangrijk. Alleen dan kunnen gepeste kinderen hulp krijgen. Daarom moeten we samen met kinderen bekijken hoe we gepeste kinderen kunnen helpen om makkelijker over het pesten te praten. Ook volwassenen vinden het soms moeilijk om over pesten of discriminatie te praten. Daarom moeten alle volwassen die met kinderen werken, leren hoe ze dat het best kunnen doen. Dat moeten ze al leren tijdens hun opleiding tot bijvoorbeeld leerkracht, jeugdhulpverlener of politieagent. Verder is het belangrijk dat ze leren hoe ze pesten kunnen aanpakken en pesters corrigeren, dus duidelijk vertellen dat het niet mag. En dat ze kunnen uitleggen hoe het voelt om gepest te worden, zodat kinderen beter begrijpen hoe vervelend dat is.
Luisteren naar gepeste kinderen
Voor gepeste kinderen en hun ouders moet duidelijk zijn waar ze hulp kunnen krijgen. Daarbij is het belangrijk dat kinderen zelf kunnen zeggen wat ze vinden. Dat staat in artikel 12 van het Kinderrechtenverdrag. Ze moeten dus ook zelf een klacht kunnen indienen, bijvoorbeeld op school, en met een vertrouwenspersoon van buiten de organisatie kunnen praten. Bij de maatregelen die een school of andere organisatie neemt, moet het belang van het kind vooropstaan. De belangrijkste vraag is altijd: wat heeft het kind nodig en hoe zorgen we daar samen voor?
Kinderrechtentoets bij nieuwe wetten en beleid
Maakt de overheid nieuwe wetten en beleid over pesten? Dan wil de Kinderombudsman dat zij de Kinderrechtentoets doet. De Kinderrechtentoets helpt de overheid om de rechten van kinderen centraal te stellen als zij nieuwe wetten en beleid maakt. De Kinderombudsman adviseert de overheid graag bij het uitvoeren van deze toets. Want kinderrechten moeten worden gerespecteerd.