Kansrijk en veilig online
Kinderen en jongeren moeten veilig gebruik maken van internet en online contact met elkaar.
Kinderen en jongeren zijn heel vaak online op hun telefoon of laptop, jij vast ook! Op internet en sociale media kun je veel leren, heb je contact met vrienden en vriendinnen en deel je van alles met elkaar. Dat is meestal heel leuk, maar niet altijd. Bijvoorbeeld omdat iemand je online pest of iets gemeens doet met wat je hebt gedeeld, zoals foto’s. Of omdat je het gevoel hebt dat je iets moet doen, alleen maar omdat iedereen dat doet.
In Nederland zit bijna iedereen wel op internet. Dat heeft voordelen, bijvoorbeeld dat je lekker makkelijk met je vrienden en vriendinnen kunt praten of appen. Of iets leert, want als je iets wilt weten, dan kun je dat gewoon opzoeken. Ook fijn is dat je op internet hulp kunt vinden als dat nodig is. Bijvoorbeeld als je verdrietig, boos of bang bent. Online zijn biedt dus allemaal kansen.
Jammer genoeg heeft online zijn ook nadelen. Zoals cyberpesten (digitaal pesten), dus dat iemand je online pest. Of dat iemand jouw foto naar iemand anders stuurt of op een website zet, terwijl je dat helemaal niet wilt. Misschien zegt iemand wel: ‘Je moet mij geld betalen, anders stuur ik deze foto van jou naar iedereen die je kent.’ Online is er soms ook sociale druk. Dat betekent dat je iets doet omdat iedereen dat van je verwacht, terwijl je dat uit jezelf niet zou doen. En dan kun je online ook nog informatie tegenkomen die niet klopt, zoals nepnieuws. Of dingen die slecht voor je zijn, zoals filmpjes met geweld of seks.
Wat vindt de Kinderombudsman?
Het is goed dat je online kunt zijn. In de digitale wereld, dus op internet en sociale media, kom je vrienden en vriendinnen tegen en kun je van alles leren. En daar kun je bijvoorbeeld ook laten horen wat jij vindt van belangrijke onderwerpen. Je kunt bijvoorbeeld online protesteren als de gemeente het zwembad in jouw buurt wil sluiten. Of samen met andere kinderen actie voeren voor het klimaat. Daarom vindt de Kinderombudsman het belangrijk dat alle kinderen toegang hebben tot de digitale wereld. Maar dat moet dan wel op een veilige manier.
Alle kinderrechten die je in de gewone wereld hebt, heb je ook in de digitale wereld. De websites waar je komt en apps die je gebruikt, zoals YouTube, TikTok, Snapchat en Instagram, moeten beter hun best doen om je te beschermen. Die moeten er bijvoorbeeld voor zorgen dat je niet wordt gepest en dat je geen dingen doet die je niet wilt doen. De informatie die ze geven, moet betrouwbaar zijn en passen bij je leeftijd. Ook wil de Kinderombudsman dat ouders en scholen kinderen helpen om veilig online te zijn. Het is belangrijk dat zij je uitleggen welke gevaren er zijn en wat je kunt doen om jezelf te beschermen. De overheid moet ervoor zorgen dat ouders en scholen de kennis hebben om jou te helpen in de digitale wereld.
De Kinderombudsman onderzoekt hoe het gaat met de rechten van kinderen en jongeren in de digitale wereld. Daarom luisteren we graag naar jouw verhaal als er iets niet goed gaat. Dan zien we wat de risico’s zijn en kunnen we ervoor zorgen dat andere kinderen niet hoeven mee te maken wat jij hebt meegemaakt.
Hier heb je recht op
In het Kinderrechtenverdrag staat waar je recht op hebt. Deze artikelen zijn belangrijk voor in de digitale wereld:
- De rechten in het Kinderrechtenverdrag zijn er voor ieder kind (artikel 2). Daar is geen uitzondering op. Daarom moeten alle kinderen mee kunnen doen in de digitale wereld. Dus ook als je ouders weinig geld hebben, of als je een beperking hebt.
- Het belang van kinderen moet vooropstaan bij alle maatregelen die kinderen aangaan (artikel 3). Dat geldt dus ook bij het maken van allerlei technische toepassingen waar jij gebruik van maakt, zoals apps.
- Je hebt het recht om te leven en om je te ontwikkelen (artikel 6). Online kun je veel leren. Daarom moeten alle kinderen toegang hebben tot de digitale wereld.
- Je mag denken wat je wilt en over alle onderwerpen mag je vertellen wat jij daarvan vindt (artikel 13). Voor je eigen mening is informatie heel belangrijk. Daarom moet je bijvoorbeeld online kunnen.
- Je hebt recht op privacy (artikel 16). Dat betekent dat je ongestoord alleen of met anderen kunt zijn. En ook dat anderen niet zomaar alles van jou mogen weten. Daarom moeten apps en websites voorzichtig omgaan met de gegevens die ze van jou hebben. Die mogen ze niet zomaar weggeven aan iemand anders. En ze moeten je ook vragen hoe oud je bent.
- Je hebt recht op informatie om ervan te leren (artikel 17). Daarom moet je op internet kunnen om bijvoorbeeld boeken en kranten te lezen, naar de radio te luisteren en tv te kijken. Tegelijk moet je worden beschermd tegen informatie die niet goed is voor je. Bijvoorbeeld haatberichten, of foto’s en filmpjes met geweld of seks. En je moet erop kunnen vertrouwen dat de informatie klopt die je leest of ziet.
- Je mag niet worden misbruikt, mishandeld of verwaarloosd (artikel 19). Dat betekent dat andere mensen jou niet expres pijn mogen doen en jou niet expres ongelukkig mogen maken. Ook niet online.
Waar kan ik nog meer terecht?
Soms krijg je te maken met situaties waarbij de Kinderombudsman niet kan helpen. Gelukkig zijn er andere organisaties die hier verstand van hebben. Hier vind je een overzicht van betrouwbare organisaties die je kunnen helpen. En gebeurt er online iets vervelends, zoals pesten? Praat er dan over met iemand die je vertrouwt, zoals je ouders, juf of meester.
- Meldknop.nl: maak je online iets vervelends mee, bijvoorbeeld pesten, oplichten of nare filmpjes over seks? Of zie je dat dat gebeurt? Dan kun je dat hier vertellen. Deze site geeft ook informatie, tips en advies over allerlei online onderwerpen.
- Meld online discriminatie.nl: discrimineert iemand jou? Of zie je op internet of in een app dat kinderen worden gediscrimineerd? Dan kun je dat hier vertellen.
- Offlimits: deze organisatie helpt je als je online iets vervelends hebt meegemaakt. Bijvoorbeeld als iemand foto’s van jou deelt terwijl je dat niet wilt. Er is een speciale pagina voor kinderen en jongeren: Help wanted.nl.
- Trimbos-instituut voor online gameverslaving: ben je zo gek op online gamen dat je er bijna niet meer mee kunt stoppen? Dan kan het Trimbos-instituut je tips geven. Er is ook een speciale pagina waar je kunt testen wat jouw gamegedrag is.
Kom je er niet uit? Neem contact op
Bel met de Kinderombudsman (een brief schrijven kan ook), of stuur een WhatsApp. Vermeld duidelijk je naam, telefoonnummer en e-mailadres. Je kunt ook een vraag stellen via ons contactformulier of klacht indienen via het klachtenformulier.
Wil je liever anoniem blijven?
Dat kan. Je mag een andere naam of slechts een deel van je naam opgeven. Wel is het belangrijk dat we via de mail of telefoon contact met je kunnen opnemen.