Kindvriendelijke justitie
Het belang van kinderen moeten altijd vooropstaan in het rechtssysteem.
Zijn kinderen bij een rechtszaak betrokken? Dan is het belangrijk dat de professionals daar rekening houden met hun belevingswereld en met wat kinderen wel en niet begrijpen. Dat gebeurt nu te weinig. Professionals gebruiken nog te vaak hun eigen volwassen ideeën en verwachtingen om kinderen te beoordelen. Ook weten ze niet altijd goed hoe ze met kinderen moeten praten. Dat heeft grote gevolgen voor kinderen die met justitie te maken krijgen.
Met justitie bedoelen we alles wat te maken heeft met het recht, zoals wetten en regelgeving, en ook professionals die werken bij bijvoorbeeld politie, openbaar ministerie, rechtspraak, advocatuur, jeugdbescherming en justitiële inrichtingen. Kinderen krijgen met justitie te maken als ze:
- verdacht worden van een overtreding of misdrijf;
- slachtoffer zijn geworden van een misdrijf;
- een ouder hebben die in de gevangenis zit;
- naar Nederland zijn gevlucht;
- onder toezicht worden gesteld of uit huis worden geplaatst;
- betrokken zijn bij een andere rechtszaak. Bijvoorbeeld als de ouders gaan scheiden en het kind tegen de rechter wil zeggen bij welke ouder hij of zij wil wonen.
Wat vindt de Kinderombudsman?
Het belang, de rechten en de ontwikkeling van kinderen moeten altijd vooropstaan als zij te maken krijgen met het recht. Dat is volgens de Kinderombudsman nu niet het geval. Wij willen een belangrijke rol spelen om dat te veranderen. Krijgen kinderen te maken met het recht, dan moeten organisaties en professionals echt naar hen luisteren. Ook moeten ze goed kijken naar wat kinderen nodig hebben. Het is belangrijk dat dit altijd gebeurt. Het moet dus een vast onderdeel zijn van hoe professionals werken. Verder willen we dat de kwaliteit van hun gesprekken met kinderen beter wordt.
Om hierbij te helpen, delen wij kennis en goede praktijkvoorbeelden. Zo willen we ervoor zorgen dat de professionals in het rechtssysteem kinderen niet als kleine volwassenen behandelen, maar echt als kinderen. Op deze manier ontwikkelen we een rechtssysteem waarin het heel normaal is om kindgericht te werken.
Onderzoek van de Kinderombudsman
Lees hier onderzoek dat we gedaan hebben binnen het thema kindvriendelijke justitie:
Hier heb je recht op
In het Kinderrechtenverdrag staat waar kinderen recht op hebben. Twee artikelen hebben rechtstreeks te maken met kinderen en justitie:
- Je mag kinderen hun vrijheid niet zomaar afnemen. Je mag hen nooit martelen of op een andere gemene manier behandelen of straffen. Kinderen mogen nooit de doodstraf of een levenslange gevangenisstraf krijgen (artikel 37).
- Voor kinderen geldt het jeugdstrafrecht. Dat betekent dat ze recht hebben op een speciale aanpak die past bij hun leeftijd en ontwikkeling (artikel 40).
Ook deze artikelen zijn belangrijk voor kinderen die te maken hebben met justitie
- De rechten in het Kinderrechtenverdrag zijn er voor ieder kind (artikel 2). Daar is geen uitzondering op. Je mag kinderen ook niet anders behandelen om iets wat hun ouders hebben gedaan.
- Het belang van kinderen moet vooropstaan bij alle maatregelen die kinderen aangaan (artikel 3).
- Ouders zijn verantwoordelijk voor de zorg voor hun kind en voor de opvoeding en ontwikkeling van hun kind. De overheid moet dat respecteren en hen hierbij ondersteunen (artikel 5 en artikel 18). Dat geldt ook als een ouder gevangenzit.
- Kinderen en ouders mogen niet van elkaar worden gescheiden (artikel 9). Maar dat mag wel als dat in het belang van het kind is en als de overheid daarbij alle regels volgt die daarvoor zijn. Kinderen en ouders moeten in dat geval hun mening kunnen geven. Worden kinderen en ouders van elkaar gescheiden? Dan hebben zij recht op regelmatig persoonlijk contact. Maar niet als dat contact niet in het belang van het kind is.
- Ieder kind heeft het recht om te vertellen wat het vindt van zaken die hem of haar aangaan. Die mening moet serieus genomen worden (artikel 12). Het is belangrijk dat justitie goed naar kinderen luistert.
- Zijn kinderen uit huis geplaatst? Dan moet regelmatig worden bekeken of de uithuisplaatsing nog steeds de beste oplossing is (artikel 25).
Waar kan ik nog meer terecht?
Soms krijg je als professional te maken met situaties die buiten de rol van de Kinderombudsman vallen. Gelukkig zijn er andere organisaties die hierin gespecialiseerd zijn. Hier vind je een overzicht van betrouwbare organisaties die je kunnen helpen.
- Defence for Children: deze organisatie komt op voor kinderrechten, dus ook voor kinderen die te maken krijgen met justitie.
- Halt: iedere jongere verdient een kansrijke toekomst. Halt draagt bij aan die toekomst door preventie van grensoverschrijdend gedrag.
- Jeugdstem: vertrouwenspersonen voor kinderen, jongeren, ouders en pleegouders die te maken hebben met de jeugdzorg. Als professionals kan je hier naar doorverwijzen.
- Kinderrechtencollectief: in het Kinderrechtencollectief werken organisaties samen die opkomen voor de rechten van kinderen, om ervoor te zorgen dat Nederland zich aan het Kinderrechtenverdrag houdt.
- Nederlands Jeugdinstituut: dit is een kenniscentrum waar je van alles leest over het opgroeien en de opvoeding van kinderen.
Kom je er niet uit? Neem contact op
Zie je in jouw werk dat kinderrechten structureel onder druk staan? Meld dan een signaal. We verzamelen signalen uit het veld en gebruiken ze om verandering teweeg te brengen. Je hoeft geen oplossing te hebben — jouw ervaring is waardevol.