Kinderrechtentoets ontbreekt
Bij de Wet invoering tweestatusstelsel, de Asielnoodmaatregelenwet en het voorstel om illegaliteit strafbaar te stellen is geen kinderrechtentoets uitgevoerd. Dat is volgens Kalverboer in strijd met het VN-Kinderrechtenverdrag. Eerdere adviezen van de Kinderombudsman en de Inspectie Justitie en Veiligheid om een kinderrechtentoets te doen, nam toenmalig minister Van Weel niet over. Volgens hem was een aparte toets niet nodig: de wetten zouden niet over kinderen gaan en een toets zou voor vertraging zorgen.
Wij vinden het kwalijk dat de politieke wens om deze wetgeving snel in te voeren kennelijk boven de zorgvuldige afweging van de belangen van kinderen en de op Nederland rustende verdragsverplichtingen wordt gesteld. In aanloop naar de stemming over de wetten in april kunnen de senatoren komende week schriftelijke vragen indienen. Kalverboer roept hen op alsnog een kinderrechtentoets te vragen.
Vastlopend asielsysteem
De ombudsmannen vrezen dat de nieuwe wetten zullen leiden tot nog langere wachttijden in de asielketen. De afgelopen jaren lieten een aanzienlijke stijging zien in het aantal klachten en signalen die wij ontvingen over de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND): in 2023 ruim 1100, in 2024 ruim 1600, en in 2025 ongeveer 1400. Veel klachten gaan over de IND die niet op tijd beslist over asiel- en nareisaanvragen en rechterlijke uitspraken hierover niet nakomt. Asielzoekers wachten nu gemiddeld twee jaar op een tweede gesprek bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). De onmiddellijke werking van de asielwetten en het gebrek aan overgangsrecht heeft een grote impact op de groep die al lang wacht. Tegelijk schaft de Asielnoodmaatregelenwet de dwangsommen af die de overheid aansporen tijdig te beslissen.
Wetgeving voor de bühne
Veel maatregelen uit de nieuwe asielwetten keren terug in het Europese Asiel- en Migratiepact dat 12 juni in werking treedt. Volgens Van Zutphen zorgt het haastig invoeren van de nieuwe asielwetten voor extra druk op uitvoeringsorganisaties, terwijl onderdelen binnen enkele maanden alweer worden overschreven door het Migratiepact. De totstandkoming van deze wetgeving past niet bij een realistische overheid die doet wat zij belooft.
Vorig jaar was de ombudsman al kritisch op wetsvoorstellen die eerder voor de bühne dan voor de burger zijn. De asielmaatregelen spannen volgens hem de kroon, omdat vooraf duidelijk is dat ze niet uitvoerbaar zijn.
Reinier van Zutphen: “Elkaar doorkruisende wetsvoorstellen zorgen voor complicaties en getuigen van onzorgvuldigheid en onbehoorlijk bestuur. Een haastig en chaotisch wetgevingsproces en een overheid die niet waar kan maken wat zij belooft, schaadt het vertrouwen van de burger in de overheid.”