Goede basis voor ieder kind
De overheid moet ouders helpen als zij hun kinderen geen goede basis kunnen geven. Zodat kinderen zich goed kunnen ontwikkelen.
Kinderen hebben een goede basis nodig om goed te kunnen opgroeien. Het betekent onder andere dat een kind een dak boven het hoofd moet hebben, goed kan eten en dat er geld is om kleding of schoolspullen te kopen. Veel kinderen groeien helaas op in armoede. Ouders hebben dan te weinig geld om in deze basisbehoeften te voorzien.
Dat alles steeds maar duurder wordt de laatste jaren, is voor die kinderen en ouders nog eens extra lastig. Als de basis voor kinderen niet op orde is, heeft dat gevolgen voor kinderen. Misschien gaan ze zonder ontbijt naar school en hebben ze niet alle schoolspullen die ze nodig hebben. En is er geen geld voor verjaardagscadeautjes en traktaties op school, of voor een sportclub en sportkleren of andere hobby’s.
Het kan zelfs gebeuren dat er thuis geen licht, verwarming en water is, en geen zeep en tandpasta voor persoonlijke verzorging. Veel kinderen die in armoede opgroeien schamen zich daarvoor. En hun ouders hebben veel stress door de geldzorgen. De stress van ouders slaat vaak over op de kinderen. En ouders hebben door de stress vaak ook minder ruimte om hun kinderen goed en liefdevol te begeleiden.
Wat vindt de Kinderombudsman?
Alle kinderen hebben recht op gelijke kansen. Altijd en overal. Kinderen die bijvoorbeeld zonder ontbijt naar school gaan, kunnen zich minder goed concentreren. En als ze niet alle schoolspullen hebben, kunnen ze minder goed meedoen op school. Dat betekent dat ze niet dezelfde kansen hebben om te leren als andere kinderen. De Kinderombudsman vindt daarom dat de overheid gezinnen waarin ouders niet kunnen zorgen voor een goede basis voor hun kinderen, moet helpen. Daarbij moet ze rekening houden met wat kinderen en jongeren nodig hebben om een fijne jeugd te hebben en zich goed te kunnen ontwikkelen. Dat is hun recht.
De overheid moet er bijvoorbeeld voor zorgen dat ouders ervoor kunnen zorgen dat er thuis genoeg te eten en te drinken is, dat kinderen kleren en schoolspullen hebben en dat ze dingen kunnen doen die goed zijn voor hun ontwikkeling, zoals sporten of muziek maken. Ook moeten kinderen een bril, beugel of andere hulpmiddel krijgen als dat nodig is. De overheid moet er ook voor zorgen – als ouders dit niet zelf kunnen - dat kinderen een huis hebben in een veilige buurt, en plekken waar ze naartoe kunnen gaan, zoals een bibliotheek. Verder vindt de Kinderombudsman het belangrijk dat er aandacht is voor het hele gezin, zodat de ouders minder zorgen en stress hebben en meer grip krijgen op hun leven.
De Kinderombudsman onderzoekt hoe het met kinderen en jongeren gaat van wie de basis niet op orde is. Omdat er thuis te weinig geld is of omdat kinderen geen dak boven hun hoofd hebben. Die informatie gebruiken we om de overheid te informeren en aan te sporen om goed beleid te maken voor gezinnen met kinderen.
Onderzoek van de Kinderombudsman
Lees hier onderzoek dat we gedaan hebben binnen het thema armoede:
Hier hebben kinderen recht op
In het Kinderrechtenverdrag staat waar kinderen recht op hebben. Eén artikel heeft rechtstreeks met armoede te maken:
- Ieder kind heeft recht op een levensstandaard die voldoende is om zich te ontwikkelen (artikel 27). De levensstandaard zegt iets over basisbehoeften zoals eten en drinken, een huis, kleding, een veilige omgeving en gezondheidszorg. Maar ook dat kinderen naar school kunnen om te leren. De levensstandaard moet dus genoeg zijn voor kinderen om goed op te groeien. Als ouders hier niet zelf voor kunnen zorgen, dan moet de overheid daarbij helpen.
Ook deze artikelen hebben te maken met armoede
- De rechten die in het Kinderrechtenverdrag staan gelden voor ieder kind (artikel 2). Daar is geen uitzondering op. Daarom hebben álle kinderen recht op een levensstandaard die goed genoeg is, ook als ouders daar niet genoeg geld voor hebben.
- Bij alle beslissingen over kinderen staat het belang van het kind altijd voorop (artikel 3). Dat geldt ook bij kinderen die in armoede opgroeien: bedenk daarbij wat het beste is voor het kind. Om ouders en professionals te helpen om het beste besluit voor het kind te nemen, hebben we een stappenplan ontwikkeld. Dat heet Het beste besluit en is gemaakt volgens de richtlijnen van het VN-Kinderrechtencomité.
- Ieder kind heeft het recht om te leven en zich te ontwikkelen (artikel 6). Niets mag dat in de weg staan, dus ook geldgebrek niet.
- Kinderen en ouders mogen niet van elkaar worden gescheiden. Maar dat mag wel als dat in het belang van het kind is en als daarbij alle regels worden gevolgd die daarvoor zijn. Kinderen en ouders moeten in dat geval hun mening kunnen geven (artikel 9). Armoede is geen reden om kinderen en ouders van elkaar te scheiden. De overheid moet ervoor zorgen dat het gezin een plek heeft om samen te wonen.
- Ieder kind heeft het recht om te vertellen wat het vindt van zaken die hem of haar aangaan. Die mening moet serieus genomen worden (artikel 12). Het is belangrijk om te luisteren naar de behoeften van kinderen die in armoede opgroeien.
- Ieder kind heeft het recht op voorzieningen voor sociale zekerheid, een financiële bijdrage en zorg die de overheid geeft aan mensen die hulp en ondersteuning nodig hebben (artikel 26).
Waar kan ik nog meer terecht?
Soms krijg je te maken met situaties waarbij de Kinderombudsman niet kan helpen. Gelukkig zijn er andere organisaties die hier verstand van hebben. Hier vind je een overzicht van betrouwbare organisaties die je kunnen helpen.
- Alliantie Kinderarmoede: meer dan 300 organisaties bundelen de krachten voor een samenleving waarin geen enkel kind meer de dupe is van armoede.
- Armoedefonds: op deze website vind je allerlei initiatieven waar mensen terechtkunnen die moeite hebben om rond te komen.
- Defence for Children: deze organisatie komt op voor kinderrechten, dus ook voor huisvesting van kinderen. Er is een pagina met vragen en antwoorden over dakloosheid.
- IMC Weekendschool: hier kunnen kinderen gratis op zondag naar school, waar ze interessante dingen leren over allerlei onderwerpen.
- Nederlands Jeugdinstituut: dit is een kenniscentrum waar je van alles leest over het opgroeien en de opvoeding van kinderen. Het instituut heeft ook een pagina over armoede en geldzorgen.
- Sam&: ben je in je werk betrokken bij kinderen en jongeren die thuis te weinig geld hebben voor zaken die voor leeftijdsgenootjes vanzelfsprekend zijn? De partners van Sam& staan voor je klaar om deze kinderen extra te ondersteunen.
- Stichting Leergeld | Startpagina: helpt kinderen uit gezinnen met geldzorgen in Nederland, zodat elk kind mee kan doen. Denk aan schoolspullen, een laptop, een fiets, zwemles, sport, muziekles of een verjaardagspakket.
- Jeugdeducatiefonds: vergroot de ontwikkelingskansen van kinderen in Nederland die in armoede opgroeien. Ze bieden hulp en ondersteuning voor kinderen die dat acuut nodig hebben.
Kom je er niet uit? Neem contact op
Zie je in jouw werk dat kinderrechten structureel onder druk staan? Meld dan een signaal. We verzamelen signalen uit het veld en gebruiken ze om verandering teweeg te brengen. Je hoeft geen oplossing te hebben — jouw ervaring is waardevol.