Rapport: Advies Kinderombudsman over conceptwetsvoorstel adolescentenstrafrecht

De Kinderombudsman is kritisch over de verhoging van de maximale jeugddetentie van twee naar vier jaar. Het is één van de meest ingrijpende inperkingen van de rechten van een mens om diens  vrijheid te benemen. Voor een kind geldt dat nog meer dan voor volwassenen. Dit schrijft de Kinderombudsman in zijn advies over het conceptwetsvoorstel adolescentenstrafrecht van staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie.

De verhoging van de maximale jeugddetentie straf strookt niet met de intentie van het Verdrag voor de Rechten van het Kind om vrijheidsbeneming voor kinderen als uiterste maatregel en voor zo kort mogelijke duur te hanteren. Over het advies heeft de Kinderombudsman gesproken met experts uit de wetenschap, op het gebied van jeugdstrafrecht, maar ook met pedagogisch medewerkers en gedragswetenschappers die werkzaam zijn in justitiële jeugdinrichtingen (JJI's) en met de jongeren in justitiële inrichtingen zelf. 

Nieuwe wetenschappelijke inzichten over de ontwikkeling van jongeren heeft het Kabinet doen besluiten om het volwassenenstrafrecht niet zonder meer van toepassing te laten zijn op adolescenten tot 23 jaar. Dit is een positieve ontwikkeling. Deze nieuwe inzichten vinden echter niet hun weerspiegeling in de veranderingen binnen het strafrecht voor 16- en 17-jarigen. Het wetsvoorstel handhaaft het systeem van het huidige strafrecht met een jeugdstrafrecht naast het volwassenenstrafrecht en de mogelijkheid om het volwassenenstrafrecht toe te passen op 16- en 17-jarigen en het jeugdstrafrecht op jongvolwassenen. Met een beroep op wetenschappelijke inzichten maakt het wetsvoorstel het jeugdstrafrecht toepasbaar voor een ruimere categorie van jongvolwassenen (18 tot 23 jaar). De toepassing van het volwassenenstrafrecht op jeugdigen blijft ongewijzigd terwijl het jeugdstrafrecht verzwaard wordt (de maximumstraf gaat van twee naar vier jaar, voor zwaardere feiten is de kale taakstraf niet meer mogelijk, de maatregelen tot plaatsing in een justitiële jeugdinrichting (de pij-maatregel) kan worden omgezet naar TBS, en jeugdreclassering kan worden vervangen door reclassering voor volwassenen). Kortom, wat gepresenteerd wordt als een het wetsvoorstel adolescentenstrafrecht, dat recht doet aan wetenschappelijke inzichten, is een verbetering voor jongvolwassenen, maar voor minderjarigen juist een verslechtering.

De eerbiediging van kinderrechten, juist ook voor kinderen en jongeren die in aanraking komen met politie en justitie, is gebaat bij een geïntegreerde aanpak waarin de bestaande sanctiemogelijkheden beter worden benut, waarin veel meer aandacht is voor preventie en nazorg. Alleen met zoʼn aanpak geeft de samenleving zichzelf én deze jongeren echt een nieuwe kans. 

Download het hele rapport hier